Kimlere aşılama önerilmektedir?
Aşılama önerilecek çiftin doğru seçimi işlemin başarısını artırmaktadır. Aşılama işlemi şu durumlarda önerilebilir;
- Ejakülasyon (boşalma) sorunu olan erkeklerde (şeker hastalığı, multiple sclerosis, travma, retrograd ejakülasyon dediğimiz idrar torbasına spermlerin boşaldığı hastalık, mesane boynu operasyonları, bazı ilaçların yan etkisi)
- Sperm parametrelerindeki minimal patolojilerde
- Polikistik over sendromunda
- Hafif endometriozis olgularında
- İzah edilemeyen infertilitede
Aşılama tedavisinde kadın nasıl hazırlanmaktadır?
Kadının adetleri düzenli ise ve kendiliğinde yumurtlaması varsa doğal bir folikül takibi sonrası aşılama yapılabilir. Adetin 2-3. günlerinde yapılan bir kontrol ultrasonografi sonrası kendi halinde folikül gelişimi ultrason ile belli aralıklarda (genellikle 2-3 kez) takip edilir. Eğer hekim folikülün büyümesi sırasında ters giden bir durumdan şüphelenirse kan estrojen düzeyi kontrolü de yapılabilir. Folikül 16-20 mm boyutlarına ulaştığında HCG dediğimiz çatlatma iğnesi verilerek aşılama zamanı genellikle 36 saat sonraya programlanabilmektedir ya da kanda hormon ölçümleri ve ultrason takibi ile HCG verilmeksizin kendi halinde ovulasyon olması takip edilerek aşılama işleminin zamanlaması yapılabilir.
Kendiliğinden yumurtlaması olan kadınlarda bile yumurtalıkların ilaçlarla uyarılması sonucu folikül gelişiminin kontrollü bir şekilde yapılması durumunda başarının daha yüksek olacağı öne sürülmektedir. Yumurtalıkları uyarıcı haplar (klomifen) ya da iğneler (FSH, LH, HMG) yine adetin 2-3. günlerinde hekim tarafından hastanın yumurtalık kapasitesi, yaşı ve kilosuna göre belirlenen dozlarda başlanır ve yaklaşık 10 günlük bir süreçte 2-3 gün aralıklarla yapılan ultrason ve kan estrojen hormonu ölçümleri ile foliküler cevap takip edilir. Nadiren çok sayıda folikül gelişimi söz konusu olabilmektedir ve böyle durumlarda muhtemel bir çoğul gebeliği önlemek için tedavi iptal edilebilir ya da tüp bebek tedavisine dönülebilir. En büyük olan folikül 16-20 mm boyuta ulaştığında HCG verilebilir. Aşılamanın zamanlaması çok önemlidir. Genellikle HCG'den 36-40 saat sonra yapılmaktadır. Bazı durumlarda ise HCG'den 24 ve 48 saat sonra çift aşılama yapılabilir.
Sperm aşılama için nasıl hazırlanır?
Genellikle erkek masturbasyon ile meninin tamamını steril bir kaba toplar. Meni sıvı hale geldikten sonra spermler yüzdürme ya da gradient tekniklerinden birisi ile yıkanır ve hazırlanır. Bu yıkama ve hazırlama ile en iyi hareketli spermler bir araya toplanır. Yaklaşık 0.5-1 ml volümde konsantre halde olan iyi hareketli spermler rahime ince bir kateter yardımı ile bırakılır. Hazırlık sonrası 1 milyon hareketli spermin kalması başarılı bir aşılama için yeterlidir. Sayının yanında sperm morfolojisinin de gebelik sonucuna etkisi vardır. Genellikle morfoloji %4'ün altında ise başarı düşmektedir. Fakat düşük morfolojiyi yüksek sayıda hareketli spermler kompanse eder ve gebelik elde etmek mümkündür.
Aşılama işlemi nasıl yapılmaktadır?
Hasta jinekolojik pozisyonda yatarken spekulum uygulanır ve rahim ağzı (serviks) steril bir solüsyon ile temizlendikten sonra yıkanmış ve hazırlanmış spermler rahim içerisine ince bir kateter yardımı ile bırakılır. İşlem 5 dakika sürer ve ağrısızdır. İşlem sonrası 10 dakika yatmak yeterlidir.
Gebelik testi ne zaman yapılmalıdır?
Aşılamadan 2 hafta sonra kanda gebelik testi ile sonuç araştırılır. Bu 2 haftalık sürede progesteron vaginal tablet ya da jel kullanılması önerilmektedir. Gebelik olması durumunda 3 hafta sonra fetusu ve kalp atımını görmek için ultrason yapılmalıdır.
Aşılamanın başarı oranı nedir?
Başarı oranı %5-30 arası değişmektedir. Kadının yaşı, infertilite süresi, spermin kalitesi ve kliniğin tecrübesi sonucu etkileyen faktörlerdir.
Aşılama en fazla kaç kere yapılabilir?
Genellikle en fazla 6 aşılama ile gebelik elde edilememiş ise tüp bebek tedavilerine geçmek önerilmektedir. |
.jpg)
