Eşlerin herhangi bir korunma yöntemi kullanmadan düzenli olarak cinsel ilişkiye girmelerine rağmen, 1 yıl boyunca gebe kalamamaları halinde bir hekime başvurmaları önerilir. Çiftler mutlaka birlikte görüşme ve muayeneye gelmelidirler.
Tüp bebek tedavisi; yumurta gelişimi, yumurtaların toplanması ve döllenmesi, embriyo gelişimi ve embriyo transferi aşamalarından oluşan bir süreçtir. Bu da yaklaşık 15 günlük bir süreye eşittir. Bazı durumlarda yapılan tedavi öncesi hazırlık aşaması ise yine yaklaşık 15 gün kadar sürmektedir, fakat bu aşamada takip ve kontrol olmadığından hastaneye gelmek gerekmemektedir.
Evet önemlidir. Tüp bebek tedavi başarısı kadın yaşı 38 üzeri olduğunda dramatik olarak azalmaktadır. Fakat yumurtalık rezervi iyi olan hastalarda 45 yaşına kadar tüp bebek işlemi uygulanabilmektedir.
Evet tanı ve tedavi için yapılması gereken testler kadınlar için; kan grubu tam kan sayımı, hormon testleri (FSH, LH, E2, TSH, Serbest T4, Prolaktin), HBs Ag, anti-HBs, anti-HCV, anti-HIV, Rubella IgG. Tüpleri ve rahim içi boşluğu değerlendirmek için rahim filmi (Histerosalpingografi). Erkekler için spermiogram, kan grubu, HBsAg, anti-HBs, anti- HCV, anti-HIV, gerekli durumlarda hormon testleri (FSH, LH, Total testesteron, Prolaktin ve TSH).
Tüp bebekteki başarı şansını yumurtalık kapasitesi, yaş faktörü, erkek faktörü gibi parametreler etkilemektedir. Bu nedenle tedavide başarı şansını çiftin özelliklerine göre belirtmek gerekir. En iyi ihtimalle %70 diyebiliriz.
Uzun vadede bakıldığında herhangi bir yan etkisi yoktur. Kısa vadede ateş basması, sıcaklık hissi, kasık bölgesinde ağrı-hassasiyet, huzursuzluk hissi, enjeksiyon bölgesinde morarma-hassasiyet vb. yan etkilerini görebiliriz.
Tüp bebek yönteminde, vücut dışına alınan sperm ve yumurtalar laboratuarda özel bir ortamda bir araya getirilerek spermin kendiliğinden yumurtayı döllemesi beklenir. Mikroenjeksiyonda ise spermler yumurta içine enjekte edilerek döllenme sağlanır.
Normal gebeliklerde çoğul gebelik olasılığı %1 dir. Ancak tüp bebek tedavisi gören hastalarda bu oran %20-%25 civarındadır. Üçüz gebelik olasılığı ise daha düşük olup %5-7 civarındadır.
Embriyonun rahim duvarına tutunmasını kolaylaştırmak için etrafını saran zarın inceltilmesi ya da açıklık oluşturulması işlemidir. 35 yaş ve üzeri olgulardan elde edilen embriyolara, embriyoyu saran zarın kalın olduğu durumlarda, yavaş bölünen embriyolara, daha önceki denemelerinde iyi kalitede embriyo transferine rağmen gebelik elde edilememiş olgulara, TSH hormonu sınırda ya da yüksek olan olgulara, embriyo biopsisi yapılacak embriyolara ve dondurma-çözme sonrası elde edilmiş embriyolara uygulanır.
Üç ya da daha fazla gebelik kayıpları tekrarlayan düşükler olarak tanımlanır. Tanı ve tedavi amaçlı yapılması gereken testler ve uygulamalar vardır.
Metabolik ve bağışıklık sistemini ilgilendiren hastalıkların tanımlanması için açlık kan şekeri, oral glikoz yükleme testi, HbA1c, anti kardiolipin IgM-IgG, lupus antikoagulan, homosistein, APTT, protein C ve protein S, TSH, serbest T4 ve prolaktin hormonları bakılmalıdır.
Genetik araştırma için kromozomların sayısal ve yapısal bozukluklarını ortaya koymak için kromozom analizi ( periferik karyotip), trombofili paneli, mümkünse düşük materyalinin genetik tetkiki yapılmalıdır.
Rahim içi boşluğun incelenmesi amacıyla SIS yöntemi (rahim içerisine sıvı verilerek incelenmesi yöntemi) veya histeroskopi denilen rahim içinin optik bir cihaz yardımıyla incelenerek yer kaplayan bir kitlenin olup olmadığının tespiti ve gerekirse rahim iç dokusundan örnek alarak mikroskopik düzeyde araştırılmasını sağlayan yöntem uygulanabilir. Rahim iç boşluğunu ve tüplerin durumunu değerlendirmek için rahim filmi (histerosalpingografi) çekilebilir.
Destekleyici tedavi olarak düşük moleküler ağırlıkta heparin, yüksek doz folikasit, multivitamin ve bebek aspirini kullanımı planlanır.
Tüplerin tıkanması sonucu oluşur, tüpün bir kısmı ya da tamamı sıvı doludur ve şiş haldedir. Hidrosalpenks varlığında doğrudan tüp bebek tedavisine geçilirse tüpün sıvı dolu şiş kısımlarının içeriği geri kaçış ile rahim içine geçerek tedavi sonunda rahime transfer edilen embriyoların tutunmalarını zorlaştırabilir.
Polikistik over sendromu olarak adlandırılan bu durumda yumurtalıklarda birçok folikül yan yana dizilmiş haldedir ve aralarından birisi olgunlaşarak düzenli yumurtlama fonksiyonunu gerçekleştirememektedir. Düzenli adet görememe, aşırı kıllanma ve kilo artışı sıklıkla eşlik eden bulgulardır.
Kısa süreli yumurtaları uyaran hormon ilacı uygulaması ile veya hiç ilaç kullanılmadan toplanan olgunlaşmamış yumurtaların laboratuar ortamında olgunlaştırılarak mikroenjeksiyon işlemi ile döllenme işleminin yapılması ve daha sonra uygun gelişim evresine ulaşan embryoların rahim içine transfer edilmesi esasına dayanır. Günümüz koşullarında polikistik over sendromu olan kadınlarda uygulanmaktadır.
Normal gelişen embriyo kriterleri:
1. gün : 16-20 saat sonra döllenme tespit edilir .
2. gün: 48 saat sonra 3-4 hücreli embriyolar izlenir.
3. gün: 72 saat sonra 6-8 veya daha fazla hücre içeren embriyolar izlenir ve hücreler arası birleşme başlar.
4. günün sabahında hücre sayısı net sayılamamakta, morula dönemine ulaşan embriyolar oluşmaktadır.
5 veya 6. gündeki embriyoya blastokist adı verilir ve hücre sayısı 60’tan fazladır.
Ayrıca embryolarda fragman denilen yabancı cisimcik oranının %20’nin altında olması ve embryoyu oluşturan hücrelerin boyutlarının birbirine yakın olması iyi embryo kriteri olarak kabul edilmektedir.
Kadının yaşı
Tüp bebek tedavisinin nedeni
Varsa daha önceki denemelerin sonuçları
Embriyo gelişim özellikleri
Preimplantasyon genetik tanı yapılıp yapılmayacağı
Elde edilen yumurta sayısı
Gelişen embriyo sayısı ve embriyonun günlük gelişim hızı gibi kriterlere bakarak hangi gün transfer yapılacağına karar verilir. En erken 2. gün, en geç 6. gün olmak üzere bu aralıktaki günlerde transfer yapılabilir.
Genellikle embryo transferi öncesi Assisted hatching işlemi (traşlama-soyma) uygulanmaktadır.
Eğer preimplantasyon genetik inceleme (PGT) yapılacak ise embryo 6 hücreye ulaştığında yani 3. günde embryo biyopsisi yapılmaktadır.
Bu gibi durumlar tekrarlıyorsa yani en az iki kez iyi kalitede embryo transfer edilmesine rağmen (dondurulmuş embryo transferi hariç) gebelik edilememiş ise kadın ve erkeğin genetik incelemesinin yapılması, kadında endokrin ve pıhtılaşma mekanizmalarına bağlı hastalıklarının araştırılması, rahim içinin histeroskopi veya histerosalpingografi ile değerlendirilmesi önerilmektedir.
PGT (PGD) genetik tanı yöntemiyle embriyoların cinsiyetini tayin etmek mümkündür. Ancak Türkiye’de tıbbi etiğe aykırı olduğu için uygulanması yasaktır.
PGT, tüp bebek yöntemleriyle laboratuar ortamında geliştirilen embriyolar üzerinde genetik inceleme yapılması ve sonrasında seçilmiş olan sağlıklı embriyoların anne adayının rahmine yerleştirilmesine işlemine denir. Monozomi veya trizomi (Down sendromu ve diğer trizomiler) gibi sayısal kromozom bozukluklarının ve tek gen hastalıklarının (Hemofili, Akdeniz anemisi, Kistik fibrozis, Musculer distrofiler gibi) tanısı PGT ile mümkündür.
Genetik veya kalıtsal bir hastalık taşıyıcılığı bulunan çiftlerde
Daha önce genetik hastalığı olan çocuk veya çocuklara sahip çiftlerde
Yardımcı üreme teknikleri için kabul edilmiş ileri yaş grubundaki kadınlarda (38 yaş üzeri)
Tekrarlayan erken gebelik kayıpları, düşükleri olan çiftlerde
Birçok kez yardımcı üreme teknikleri uygulanmasına rağmen gebelik elde edilememiş veya düşüklerle gebeliklerini kaybetmiş olan çiftlerde
Şiddetli erkek kısırlığı ile birlikte görülen kromozom bozuklukları veya
genetik hastalıklarda
Doku tiplemesi yapılması amacıyla
Genetik predispozisyon gösteren hastalıkların tanımlanması için
Stresin beyinden salgılanan hormonların salınımını bozabildiği veya bağışıklık sistemine ilişkin sorunlara yol açarak embriyonun rahime tutunmasını olumsuz etkileyebildiği düşünülmektedir. Psikolojik danışmanlık ve gerekirse tüp bebek tedavisi sırasında çiftlere birlikte psikoterapi uygulanarak tedaviye katkı sağlanabilir.
Hayır arttırmıyor. Ancak IVF tedavisi uygulanan ve gebe kalamayan kadınların normal yıllık jinekolojik kontrollerini ve meme muayenelerini ihmal etmemeleri önerilir.
Kadın yaşının 38 yaş üzeri olması
Yumurtalık rezervinin ciddi olarak azalmış olması
Tüplerde hidrosalpenks olması
Rahim içi tabakanın ince olması ve hormon tedavisine rağmen kalınlaşmaması
Yumurtalıklarda çikolata kistinin varlığı
Bazı sperm şekil bozuklukları
Sigara tiryakiliği
