|
Embriyo Dondurma
İnsan gametlerinin ve embriyolarının dondurulmasının, tüp
bebek gibi yardımcı üreme tekniklerinin uygulanmasında çok
önemli bir yeri var. Tüp bebek uygulamalarında çoğul gebelik
riskini en aza indirmek için genel yaklaşım; döllenmiş
embriyolardan en fazla 3 embriyoyu anne rahmine transfer
etmektir. Bu durumda akla gelen ilk soru, elde edilen fazla
embriyoların ne şekilde değerlendirileceğidir. İşte bu
aşamada; elde edilen fazla embriyoların dondurulması,
hastaya hem ekonomik hem de psikolojik bir avantaj
sağlamaktadır. Ayrıca dondurulan embriyolar çözdürülüp
transfer edileceği zaman hasta pahalı, yorucu bir tedaviye
tekrar girmemiş olacaktır. Embriyo dondurma işlemi yardımcı
üreme yöntemleri uygulamalarında başarı şansını arttıran bir
işlem olarak da değerlendirilmektedir.
Embriyo dondurma ve çözme işlemi, embriyolar kimyasal
maddelerle (kriyoprotektan) dengelendikten sonra soğutulması
ve -196 santigrad derecede sıvı nitrojen içinde depolanması,
çözüldükten sonra da kriyoprotektan ortamından
uzaklaştırılarak ileri gelişimi sağlamak için özel kültür
ortamlarının içine alınmasıdır. Her iki işlem de çok
dikkatli yapılmalıdır. Hücre yapısının korunabilmesi için
hücrelerin düşük hızda su kaybetmeleri buna bağlı olarak da
yavaş soğutma yöntemi ile dondurulmaları
sağlanmalıdır.Çiftlerden izin belgesi alınarak dondurulan
embriyolar, Türkiye'de 1997 yılında yürürlüğe giren bir yasa
ile 3 yıl boyunca sıvı nitrojen içerisinde
saklanabilmektedir.
Embriyolar hangi durumda
dondurulur?
Embriyoların dondurulma işlemi; transfer için gerekli
olan sayıdan daha fazla ve iyi kalitede embriyo elde
edilmesi sonucunda yapılmaktadır. Transfer edilen embriyolar
ile benzer kalitede en az 3-4 adet embriyonun daha mevcut
olması durumunda dondurma işlemi gerçekleştirilir.
Embriyolar genellikle 3. gün dondurulmaktadır. Dondurulan
embriyolar, Sağlık Bakanlığı'nca yayınlanan yönetmelik
gereğince 3 yılı geçmemek şartıyla saklanmaktadır.
Embriyo dondurmanın
avantajları nelerdir?
• IVF (Tüp Bebek) uygulamalarında gebelik potansiyeli
maksimuma çıkmakta ve normal kaliteli embriyoların boşa
atılması engellenmektedir. Bu embriyo dondurulmasının en
önemli avantajıdır. Kadınların yaklaşık % 50'sinde
embriyolar dondurulabilecek kalitededir.
Dondurulup-çözdürülmüş embriyo transferi ile elde edilen
klinik gebelik ve canlı doğum oranları taze embriyo
transferleri ile elde edilen oranlar kadar yüksektir.
• IVF için yapılan "yumurtaların uyarılması" aşamasının
sonucunda oluşan, aşırı uyarılma sendromu gelişme riski olan
kadınlarda, tüm embriyoların dondurularak daha sonra
transfer edilmesi önerilmektedir.
• Endometrial polip, kötü endometrial gelişim, kırılma
kanaması veya hastalık gibi embriyonun implantasyonunu
(tutunmasını) bozabilecek problemlerle karşılaşıldığında
embriyolar dondurularak daha sonra transfer edilebilir.
• Servikal (rahim ağzında) darlık gibi taze embriyonun
transferi sırasında bir zorlukla karşılaşıldığında dondurma
işlemi yapılabilir.
• Kanser kemoterapisi veya radyoterapisi öncesi embriyo
dondurma işlemi uygulanabilir.
Embriyolar nasıl dondurulur
ve çözdürülür?
Embriyolar iyi kalitede iseler her safhada (pronükleus,
erken bölünme ve blastosist) dondurulabilir. Embriyolar
ileri tarihlerde kadının rahmine transfer edilecek embriyo
sayısına bağlı olarak bir veya daha fazla embriyo içeren
gruplar halinde saklanır. Embriyo koruyucu bir sıvı içinde
saklanır. Bu karışım plastik bir kap içine konur, özel
olarak programlanabilen bir makine kullanılarak -196° C de
düşük ısıda sıvı nitrojen içinde saklanır.
Embriyo çözdürme işlemi, oda sıcaklığında embriyoların sıvı
nitrojen içinden çıkarılarak özel bir kültür ortamına
aktarılması işlemidir. Karışım transfer zamanına kadar
inkübatör (özel tanklar) içinde bekletilir.
Dondurulmuş embriyolar ne
kadar süreyle saklanabilir?
Farklı ülkelerin, embriyoların dondurulma süresi için
farklı düzenlemeleri vardır. Örneğin İngiltere için maksimum
10 yıldır, Türkiye'de ise sadece 3 yıldır.
Dondurma ve çözdürmenin
canlılık oranı nedir?
İyi bir dondurma programından beklenen canlılık oranı %
75-80'dir. Embriyolardaki hasar saklanma sırasında değil de
çözdürme işlemi sırasında oluşabilir. Dondurulmuş
embriyolarla hem klinik hem de çiftler yakından ilgilenir.
Tüp Bebek Merkezleri, hastalarına her yıl hatırlatma mektubu
gönderir. Bu mektupta seçenekler sunulur:
1. Saklanmaya devam edilmesi.
2. Embriyo transferinin yapılacağı tedavi siklusunun
planlanması.
3. Saklanma işine son verilerek embriyoların yok edilmesi.
4. Embriyoları etik açıdan uygun çalışmalara aktarma. |
