|
 Ultrasanografi
Ultrasonografi nedir?
Ultrasonografi insan kulağının duyamadığı yüksek
frekanslı ses dalgalarının dokuya gönderilmesi ve dokulardan
yansıyan ses dalgalarının ultrasonografi cihazında
çözümlenmesi esasına dayanan bir görüntüleme yöntemidir. Bu
şekilde karaciğer, böbrekler ve kalp gibi iç organlar
incelenebilir, anne karnındaki bebeğin (fetus)
değerlendirilmesi yapılabilir.
Ultrasonografi anne ve fetus
sağlığına zararlı mıdır?
Ultrasonografi cihazı ses dalgaları ile çalışmaktadır ve
"güvenilir" olarak tanımlanmaktadır. Röntgen filmi ya da
tomografi de olduğu gibi radyasyona maruz kalınmaz.
Kim tarafından yapılmalıdır?
Ultrasonografi ile fetusun değerlendirilmesi bu konuda
yetişmiş ve bilgili doktorlar tarafından uygun ekipmanlar
kullanılarak yapılmalıdır. Değerlendirme tıbbi gerekliliğin
(endikasyon) olduğu durumlarda ve belirli gebelik
haftalarında yapılır.
Gebelik sırasında
ultrasonografi yapılması gerekli midir?
Ultrasonografi gebelik muayenesinin bir parçasıdır, ancak
gebelik takibi ultrasonografi ile yapılmaz. Gebelik
tabibinde esas olan annenin sağlığıdır. Anne sağlığının
önemli belirleyicileri olan, tansiyon ve kilo ölçümü, kan
sayımı ve idrar analizi gibi tetkikler öncelikle
yapılmalıdır.
Ultrasonografi neden
yapılmaktadır?
Ultrasonografi gebeliğin belirli haftalarında veya
endikasyon varlığında gebenin şikayetlerine göre herhangi
bir zaman yapılabilir.
İlk haftalar:
Gebelik yaşının doğrulanması, fetus sayısının belirlenmesi
10-14. gebelik haftaları:
Fetal yaşın belirlenmesi, ense saydamlığı (NT), ve
burun kemiği ölçümü, kalp atımının sayılması, çoğul
gebeliklerde plasentanın değerlendirilmesi
16-18. gebelik haftaları:
Fetal yaşın belirlenmesi
22-23. gebelik haftaları:
Fetal yapısal değerlendirme ve anomali taraması, rahim ağzı
(serviks) boyunun ölçülmesi, plasentanın serviksle olan
ilişkisinin değerlendirilmesi, fetal yaşın belirlenmesi
32. gebelik haftası:
Fetal gelişimin ve fetusun içinde bulunduğu sıvının (amnion),
fetal durumun değerlendirilmesi
Bu haftalar dışında da gerekli durumlarda (erken doğum
eylemi, vajinal kanama, fetal hareketlerde azalma gibi) ve
doktorunuzun uygun gördüğü aralıklarla ultrasonografik
değerlendirme yapılabilir.
Vajinal ultrasonografi
zararlı mı?
Vajinal ultrasonografi anneye ya da fetusa zarar veren
bir işlem değildir. Enfeksiyon, düşük ya da erken doğum yol
açmaz, aksine düşük tehlikesi ya da erken doğum riskinin
değerlendirilmesinde plasentanın serviks ile olan
komşuluğunun araştırılmasında kullanılır. Ayrıca kural
olmamakla birlikte ilk üç ay içinde gebeliğin tanısı,
sayısı, embriyonun (ilk 12 haftada bebek) kalp atımlarının
sayılması ve dış gebelik olup olmadığının tespitinde
kullanılmaktadır.
Ultrasonografi ile fetusa
ait tüm problemlerin tanısı konulabilir mi?
Ultrasonografi fetusun sağlığı hakkında bize önemli
bilgiler vermektedir. Ancak fetusun tüm problemlerinin
ultrasonografi ile tanısı mümkün değildir. Tüm gebeliklerin
%3'ünde fetusta bir yapısal anomali tespit edilebilir.
Mevcut problemin ciddiyeti, fetustaki hastalığın yapısal
olarak bebekte belirtiye yol açması doğru tanıda önemlidir.
Anomali tanısı operatörün tecrübesine ve kullanılan ekipmana
bağlıdır. Bebekte doğum sonrası bir anomali tespiti doktorun
gebelik süresince yaptığı sonografilerde anomaliyi atladığı
anlamına gelmez. Bazı yapısal problemlerin tanısı da ancak
gebeliğin son aylarında mümkün olabilmektedir.
Ultrasonografide anomali tespit olasılığı operatörün
tecrübesine ve ekipmanların teknik özelliklerine göre %28
ile %80 arasında değişmektedir (*).
Sonuç olarak gebelik sırasında yapılan ve normal olarak
rapor edilen ultrasonografi incelemesi o sırada yapılan
gözlemde bir sorun tespit edilmediğinin ifadesidir.
Perinatoloji (gebelik ve problemleri ile ilgili bilim dalı)
ile ilgilenen doktorlar tarafından yapılan ultrasonografide
bile anomalilerin %100 doğrulukla tanınması mümkün değildir.
Ultrasonografik tanı yapısal problemlerle ilgilidir, Akdeniz
anemisi, kistik fibröz gibi hücresel düzeydeki hastalıklar
ultrasonografi ile tanınmamaktadır. Şüpheli durumlarda
ikinci bir görüş istenebilir.
*Levi S.
Routine ultrasound screening of congenital anomalies. An
overview of the European experience. Ann N Y Acad Sci. 1998;
847: 86-98 |
