 |
Endometriozis rahim iç duvarı olan endometriumun hücrelerinin rahim içi dışındaki pelvik organlarda yeralması sonucu oluşan bir hastalıktır. Bulundukları yerde her ay rahimde olduğu gibi hormonal değişimlere cevap olarak dökülmeleri gerekir fakat adetle dışarıya dökülemediklerinden içi kan dolu şişkinlikler (çikolata kistleri) ve çevre dokulara yapışıklıklar oluşturabilirler. Genellikle 30-40 yaş grubu kadınları etkiler. Endometriozisin nedeni net olarak ortaya konamamıştır. Vücudun bağışıklık sisteminin patolojisi sonucu oluştuğu kabul görmektedir.
Bazen hiçbir şikayet oluşturmamasına rağmen bazen de aşırı adet ağrısı, ilişki esnasında ağrı olabilmektedir. Her endometriozisi olan kadın infertil değildir. Endometriozis hastalığı da tutulumun derecesine göre hafiften ağıra doğru evrelenmektedir. İleri evre endometriozis hastalarında gebe kalmak zorlaşmaktadır. Endometriozisin orta ve ileri evrelerinde gebe kalamama sebebi mekanik yani karın içi yapışıklıklar ve tüplere ait daralmalarla açıklanmasına rağmen hafif endometriozis hastalarının gebe kalamamalarının sebebi net değildir. Bu noktada yumurta kalitesinin bozulması, döllenmenin zayıf olması ve embryonun rahime tutunmasının kötü yönde etkilenmesi ileri sürülen nedenlerdendir. |
Endometriozisin kesin tanısı laparoskopi ile konulmaktadır. Laparoskopide yumurtalıkta çikolata kisti de denilen endometrioma varlığı, karın zarında endometriozis lezyonları ve tüplerle diğer organlar ve karın zarı arasındaki yapışıklıkların görülmesi ile tanı konulmaktadır. Ultrason sırasında yumurtalıklarda endometriomayı düşündüren kistlerin varlığı tanıyı düşündürse de kesin olarak ancak laparoskopi ile tanı konulabilir.
Endometriozis habis bir hastalık olmamasına rağmen zaman içinde ilerleyici olabilmektedir. Bu sebeple endometriozis düşünülen hastalarda yumurtalık kapasitesi de kötü yönde etkilenebileceğinden gebe kalmak için yapılan takip ve tetkiklerde oyalanarak hasta vakit kaybetmemelidir. Eğer tüpler açık ve sperm normalse en fazla üç kez yumurta takibi ve aşılama ile gebelik elde etmeye çalışılmalı ve sonuçta gebelik eldesi yoksa tüp bebek tedavisine geçilmelidir. Tüplerle ilgili sıkıntı tespit edildiğinde (rahim filmi veya laparoskopide) veya sperm problemi de eşlik ediyorsa direkt tüp bebek tedavisine geçilmelidir. İleri evre endometriozis olgularında ise IVF ilk seçenek olmalıdır.
Endometrioma dediğimiz yumurtalık kistleri olan hastaların IVF tedavisi öncesinde kistlerinin alınması gerekliliği kesin değildir. Genellikle 3 cm'nin üzerindeki kistlerin alınması önerilmekte ise de yumurtalık kapasitesi zayıf olan hastalarda daha büyük kistler bile alınmadan direkt IVF tedavisine geçilebilmektedir. Çünkü yumurtalıklara yönelik yapılacak her tür cerrahi işlem yumurtalık kapasitesinde azalmaya sebebiyet verebilir. |
